Het Jachtluipaard


Het Jachtluipaard/cheeta Engels:cheetah 

Status: Bedreigd diersoort! 

© Williams Photography (www.williams-photography.net) Het jachtluipaard wordt ook vaak cheeta genoemd. Deze katachtige staat bekend als het snelste dier op het land.  In een korte sprint kunnen ze snelheden van meer dan 110 km per uur halen (Gemeten record = 115,848 km/u) en ze trekken net zo snel op als een racewagen. Daarbij vliegt hij bijna letterlijk over de vlakte. Meer dan de helft van de sprinttijd zijn alle vier de poten los van de grond. Met zijn enorme sprintsnelheid kan de cheeta zijn aanval veel eerder inzetten dan de andere katachtige. Hij hoeft niet eerst tot op zo’n tien meter afstand te sluipen, maar kan vanaf circa 100 meter een poging wagen. Meestal duurt de achtervolging niet meer dan twintig seconden, waarbij zo’n 200 tot 300 meter wordt afgelegd. Dan heeft de cheeta het slachtoffer te pakken of geeft hij op. De sprint duurt nooit langer dan een minuut (500 meter). Tegen die tijd is de lichaamstemperatuur van het jachtluipaard al zo hoog opgelopen dat hij gevaar loopt te sterven aan oververhitting. Na de achtervolging moet hij eerst een half uur rust houden om weer bij te komen. Jachtluipaarden jagen vaak vroeg in de ochtend of in de na middag. Dat maakt ze extra geliefd bij toeristen en filmmakers. Soms ondervinden de cheeta’s last bij het jagen van al die toeschouwers. Een andere verstoorder is de leeuw of een hyena die regelmatig de prooi van de cheeta afpakt of hun jongen doden. Om zo de concurrentie letterlijk uit te morden. Een volwassen cheeta eet ongeveer gemiddeld 3 kilo vlees per dag. En kan 10 dagen zonder water.

Vijanden
De mens, Leeuwen, luipaarden, hyena's en bavianen zullen cheeta’s doden als ze de kans krijgen. De jakhals, wilde hond en vogels zoals aasgieren zijn geen directe vijanden, maar proberen wel de prooien van cheeta’s te stelen.  Burgerlijkestaat  Vrouwtjes leven alleen tenzij ze welpen grootbrengen. Ze hebben geen eigen territorium. Soms leven meerdere vrouwtjes met welpen dicht bij elkaar. Mannetjes leven alleen of met broertjes uit hetzelfde nest. Soms vormen mannetjes groepen om beter te kunnen jagen en een groter gebied te kunnen verdedigen tegen indringers. Vrouwtjes hebben een leefgebied dat 5 of meer keer zo groot is als het territorium van een mannetje.

Voortplanting 
Een cheeta is volwassen (geslachtsrijp) na 20-23 maanden. Paren doen cheeta’s het hele jaar door (het zijn net mensen). Een vrouwtje is echter maar 2 dagen bereid om te paren. Voor en na deze dagen wordt er gevochten. Daarbij komt ook nog dat vrouwtjes niet paren met mannetjes die ze kennen. De zwangerschap duurt ongeveer 90 a 95 dagen. Een cheeta kan tussen de 1 en 8 welpen krijgen, maar krijgt er gemiddeld 3 a 4. Een cheeta welp is bij geboorte ongeveer 30 cm lang en weegt 250 a 300 gram. 

Welpen 
Cheeta welpen worden alleen door de moeder groot gebracht. Cheeta welpen hebben een lichtgrijze lange wollige vacht, ook wel mantel genaamd. Deze mantel zorgt voor een goede camouflage in het hoge gras. Na 4 maanden krijgen de welpen de volwassen kleuren. De moeder verplaatst de welpen om de paar dagen naar een nieuw onderkomen. Minder dan 1 op de 3 welpen overleeft tot de volwassen leeftijd. 5 a 6 weken na de geboorte beginnen de welpen de moeder te achtervolgen en eten ze mee van de prooi de moeder vangt. Soms moet de moeder de welpen 2 dagen alleen laten om voor voedsel te zorgen. De welpen blijven ongeveer 1 a 1½ jaar bij de moeder. 

Specialiteit 
De flexibele ruggengraat, een grote lever, een vergroot hart, slank gespierd postuur maken de cheeta tot de snelste jager in Afrika en het snelste landdier ter wereld. Kan een topsnelheid bereiken van ongeveer 110 km/u.

De jacht
* cheeta’s jagen vroeg in de morgen of vroeg in de avond.
* Favoriete prooi is Thompson's Gazelle.
* Daarnaast jagen ze op: jonge gnoes, impala’s, hazen en andere dieren tot ongeveer 50 kg.
* cheeta’s besluipen hun prooi tot op ongeveer 10 a 30 meter.
* Een aanvalspoging duurt gemiddeld 20 sec. maar bijna nooit langer dan een minuut.
* Ongeveer de helft van de pogingen is succesvol.
* Cheeta’s doden hun prooi door hun keel dicht te bijten waardoor de prooi stikt.
* Ze slepen hun prooi vaak naar een beschutte plek om het te beschermen tegen andere roofdieren. 

Wat zijn en kunnen Cheeta’s niet...
Cheeta’s zijn geen onderdeel van de grote kattenfamilie, zoals leeuwen en tijgers (Genus Panthera).  Cheeta’s kunnen niet brullen zoals leeuwen en andere katten omdat ze een botje missen in hun nek. Cheeta’s maken een meer tjilpend geluid. Cheeta’s zijn geen echt goede jagers. De hoge snelheid kunnen ze maar kort vasthouden. Van alle pogingen een prooi te pakken mislukken de meeste, meestal door een te vroege start. En als ze een prooi hebben komt het vaak voor dat ze te moe zijn om de gevangen prooi te verdedigen tegen hyena's en leeuwen. Cheeta’s hebben geen scherpe klauwen. Ze kunnen de klauwen niet helemaal intrekken, zoals ander katten dat doen. Dit zorgt ervoor dat ze niet wegglijden bij hoge snelheden. Vandaar dat de klauwen nogal bot zijn.

Eten & drinken in het wild 
Een cheeta eet de volgende dieren: hazen, impala's, gazellen, gnoes, jonge knobbelzwijnen, koedoes, hertebeesten. Een cheeta eet altijd eerst de bilpartij van een prooi. Hier zitten de meeste vitaminen en mineralen.

Een cheeta drinkt water. 
Eten & drinken in gevangenschap  
Soms geeft men speciale voedsel pakketen, echter de meeste dierentuinen en fokorganisaties geven gewoon vlees met een vitamine en mineralen preparaat toegevoegd en/of hele karkassen. Het merendeel bestaat uit paarden of rundvlees al dan niet met huid en botten. Konijn en kip karkassen worden ook veel gebruikt. Soms ook karkassen van schapen, geiten paarden enz. Een cheeta drinkt water. 

Bedreigingen 
Verlies van leefgebied (territorium).
Vermindering van aantallen prooi.
Verhoging van stroperactiviteiten voor de handel in huiden.

Bedreigt.
Zijn eigen DNA verzwakt doordat de populaties te klein worden en er daardoor veel inteelt ontstaat. Degeneratie (ook wel evolutie genoemd door de wetenschap) het dier heeft zich dus danig gespecialiseerd (noemt men evalueren) dat de andere eigenschappen om te overleven niet meer heeft maar ook niet nodig had tot de expansie van de mensheid die de laatste 100 jaar enorm heeft toe genomen en het dier hierdoor geen leef ruimte overhoud.  Inmiddels zijn jachtluipaarden al in veel van hun oorspronkelijke woongebieden uitgestorven. Het Wereld Natuur Fonds en verschillende cheeta organisaties probeert dat te stoppen. Onder andere door bescherming van de jachtluipaarden in de droge savannes van Niger te ondersteunen . In 1988 is daar het Air Ténéréreservaat opgericht, waar de cheeta’s weer een betere toekomst hebben. En in Namibië zijn cheeta fok programma’s. Er zijn geen grote aantallen cheeta’s meer. Geschat wordt dat er wereldwijd nog zo'n 12.000 cheeta’s in het wild leven, en dit aantal daalt elk jaar.

Behoud/instandhouding
Het beschermen van het leefgebied.
Helpen in instandhouding van de prooien
Stoppen van het doden van cheeta’s door boeren en stropers.
Verbeteren van de cheeta populatie door een goed voortplantingsprogramma.
Iedereen leren dat cheeta’s bedreigt worden en dat zij een onmisbare schakel zijn in levensketen van moeder natuur. 

Africhten 
Jachtluipaarden kunnen worden afgericht. Ze zijn dan niet bang voor mensen en kunnen aangehaald worden. Goed afgerichte jachtluipaarden kunnen zelfs, net als jachthonden, voor de jacht op andere dieren worden gebruikt.  Vroeger werd het jachtluipaard door de Egyptenaren en de Assyriers gebruikt als jachtdier. Hij moest op bevel achter een prooidier aangaan en deze na de vangst naar zijn begeleider brengen. 

Beschrijving: 

Lichaamsbouw

Slank, maar gespierd, kleine kop, lange poten, flexibele ruggengraat, grote borst, kleine buik en een lange dikke staart. Niet intrekbare klauwen.

Skelet
Vacht (1) Ruw met zachte zwarte ronde vlekken. Deze dienen als camouflage.
Vacht (2) Zwarte strepen lopen van ogen naar de zijkanten van de bek, als een soort tranenspoor. Deze zorgen ervoor dat de cheeta tijdens de jacht geen last heeft van de zon. American Football en honkbalspelers doen hetzelfde. Neus De cheeta heeft grote neusgaten, zodat hij tijdens het dichtbijten van de luchtpijp, kan uitrusten van de inspanning die hij geleverd heeft tijdens de achtervolging. op deze prooi.van een prooi, kan uitrusten van de inspanning die hij geleverd heeft tijdens de achtervolging op deze prooi.

Andere namen: Cheeta
Wetensch. Naam: Acinonyx jubatus
Engelse naam: cheetah
Verspreiding: grote delen van Afrika, klein deel van West-Azië (Iran)
Leeftijd: tot 12 jaar (in gevangenschap 17 jaar)
Status: kwetsbaar
Afmetingen: Lengte 110-135 cm (van kop tot kont)
Lengte 65-85 cm (staart)
Totale Lengte 175-220 cm
Hoogte 60-80 cm (mannetjes zijn iets groter dan vrouwtjes)
Gewicht: 40-65 kg
Acceleratie: Van 0 naar 100 in 4,5 seconden
Territorium: Tot ongeveer 800 km2
Sprint: Op topsnelheid maakt de cheetah passen van 7 a 8 meter. Er raakt altijd maar maximaal 1 poot de grond en vaak zelfs geen poot.
prooidieren: onder de veertig kilo, zoals gazellen, impala’s, hazen en gnoekalveren
Aantal Jongen p/w: 3 tot 5
Leefomgeving: Savanne, graslanden, struikgewas, en semi-woestijn 
Gedrag: Gapen: Gapen is bij wilde katten meer een teken van honger dan van slaap